علیرضا خمسه: پانتومیم مهم‌ترین راه آموزش بازیگری است
32057
ایستگاه خبر
شنبه 15 مهر 1391
15:53:49

فرهنگخانه :«علیرضا خمسه» بازیگر تئاتر و سینما است که توانایی‌اش در هنر پانتومیم برای او برجستگی ویژه‌ای ایجاد کرده است. خمسه در یادداشتی به نامه هنر پانتومیم را مورد بررسی قرار داده است. خمسه معتقد است که بازیگر پانتومیم باید با صلابت همچون «سنگ» و نرم و منعطف همچون «باد» باشد.

 

علیرضا خمسه: اصولا موفقیت در عرصه بازیگری به چند زمینه برمی‌گرد: الف- استمرار، ب- آموزش، ج- تجربه. برای کشف استعداد بازیگری، راه‌های متنوع آموزشی و تجربی وجود دارد در این راه به فراخور مکتب‌ها و سبک‌های مختلف از مقولاتی مانند بدن، بیان، تخیل و تمرکز، صحبت به میان می‌آید. از میان این مقولات، بدن یا زبان بدن اهمیت بیشتری دارد. پانتومیم «تئاتر خاموش» یا «هنر گفت‌وگوی بدون کلام» است. تاکید پانتومیم بر طرح احساسات و مفاهیمی است که هرگز با کلام به بیان در نمی‌آیند. مضامین مورد استفاده در پانتومیم، از کمدی تا تراژدی تنوع دارد و تنها با تجسم در بدن بازیگر است که بیان می‌شود. از این رو ناب‌ترین و اصیل‌ترین شکل تئاتر به حساب می‌آید. چون مهم‌ترین ابزار پانتومیم، بدن بازیگر است، برای موفقیت در این رشته باید تمرین‌ها و ممارست‌های فراوان داشت.

 

متاسفانه آموزش پانتومیم در ایران با عنوان «نمایش ایمایی»، جایگاه شایسته‌ای در دانشگاه‌های کشور ندارد. بسیاری از مدرسان این رشته، سررشته‌ای از آن ندارند و اغلب کلاس‌ها به صورت تئوریک و نظری برگزار می‌شود. در موارد اندکی هم که این رشته به صورت عملی تدریس شده، حاصل آن جز معدود تکنیک‌های ابتدایی پانتومیم، نبوده است. در حالی که این دروس از اساسی‌ترین درس‌های بازیگری مخصوصا برای دانشجویان رشته تئاتر محسوب می‌شود. در دانشگاه‌های معتبر جهان برای پرورش بازیگر، از پانتومیم به عنوان یکی از مهم‌ترین درس‌های بازیگری یاد می‌شود و بدون گذراندن این درس، درس‌های بعدی آموزش داده نمی‌شود.

 

بهترین بازیگران پانتومیم در حال حاضر – چه در ایران چه خارج از کشور – کسانی‌اند که این رشته هنری را بیرون از دانشگاه فراگرفته‌اند. کلاس‌های آزاد پانتومیم، به دلیل تمرکز بر دروس پایه و تمرین‌های عملی، بازده بیشتری داشته‌اند. ناگفته پیداست که در این کلاس‌ها نیز باید از اساتید مجرب و کارآزموده استفاده کرد، وگرنه حاصل حضور در این کلاس‌ها به جز اتلاف وقت چیزی نخواهد بود.

 

برای شکل گرفتن یک نمایش پانتومیم باید بازیگر توان بدنی بالا و مهارت‌های جسمی فوق‌العاده داشته باشد. ضمن آنکه هیچ نمایش پانتومیم بدون بهره گرفتن از تخیل گسترده و تمرکز قوی شکل نمی‌گیرد. نقش هر کدام از این سه عامل، یعنی مهارت جسمانی، تخیل و تمرکز چنان مهم و به هم پیوسته است که نمی‌توان آن‌ها را از هم جدا ساخت. به عبارت ساده‌تر یک نمایش پانتومیم بدون بهره گرفتن از این سه عامل، بُعد مهمی را کم خواهد داشت.

 

منابع موجود برای این هنر در کشور ما با وجود محدود بودن بسیار معتبر و ارزشمندند. نشر قطره با مدیریت آقای فیاضی، سال‌هاست به چاپ و انتشار کتاب‌های باارزشی در این زمینه اقدام کرده که شایسته تقدیر است. این منابع در همه جای جهان به همین صورت مورد استفاده قرار می‌گیرد. زیرا «پانتومیم» جهانی‌ترین شکل بازیگری است و نیازی به تغییر روش، منش و هدف در مواجهه با فرهنگ‌های دیگر ندارد.

 

هنر پانتومیم در همه جای دنیا، هنر مظلومی است. به خاطر دارم که مرحوم مارسل مارسو، استاد مسلم پانتومیم، سال‌ها به دنبال ساخت فیلمی در این زمینه بود و عاقبت ناکام ماند. با این وجود در اغلب کشورها جایگاهی شایسته برای این هنر اصیل در نظر می‌گیرند. به طور مثال در کشور فرانسه نمایش‌های بسیاری در این زمینه کار می‌شود و اتفاقا مورد استقبال تماشاگران هم قرار می‌گیرند. اما متاسفانه این هنر اصیل با تمام امتیازات و امکانات خلاقانه‌ای که دارد هنوز در کشور ما به خوبی شناخته نشده و در نتیجه به درستی نیز به کار گرفته نشده است. در 30 سال گذشته، 2 بار جشنواره‌ای با عنوان «پانتومیم» برگزار شد که به کشف استعدادهای جدید و نیروهای خلاق و جوان انجامید اما به دلیل عدم پیگیری و رها شدن آن‌ها ثمری نبخشید.

 

هنر پانتومیم در ایران مانند هر کشور دیگر نیاز به «شناخته شدن» دارد. عدم شناخت از این رشته حتی در نزد مدیران رده بالای فرهنگ و هنر کشور، سبب مهجور ماندن و مظلومیت آن شده. برای زدودن خاکستر از این هنر ارزشمند باید سیاست‌های جدید و موثری اتخاذ کرد. اختصاص بودجه مناسب برای این رشته، در نظر گرفتن مکان‌هایی برای اجرای آن، ایجاد تمرکز برای نیروهای خلاق این رشته از طریق تاسیس یک مرکز هنری و گسترش آموزش از دانشگاه به دبیرستان و حتی دبستان و کودکستان سبب نهادینه شدن این هنر خواهد شد.

 

اغلب کشورهای جهان از پانتومیم، به عنوان یکی از روش‌های جذاب و موثر در آموزش‌های پیش‌دبستانی بهره می‌برند. نظام‌های پیشرفته جهان، تئاتر و خصوصا پانتومیم را به عنوان بهترین گزینه برای انتقال مفاهیم آموزش و پرورش برگزیده‌اند. علت این است که تئاتر و پانتومیم، با بهره بردن از عناصر تخیل و فانتزی که عنصری بسیار مهم در دنیای کودکانند روشی بسیار تاثیرگذار شناخته شده‌اند. دنیای نوجوانان و جوانان نیز با جهان پانتومیم که سرشار از شور و شوق تغییر جهان است بسیار هم‌سوست. کشور فرانسه از چند قرن پیش طلایه‌دار هنر پانتومیم به شمار می‌آید. اما پانتومیم معاصر بیش از هر چیزی مدیون تلاش هنرمندان فرانسوی است که از پایان قرن نوزدهم این هنر ارزشمند را در ابعادی تازه و در سطحی جهانی مطرح ساخته‌اند.

 

«گاسپار دبرو»، دلقک خاموش و جاودانه‌ای بود که به خاطر ماسک سفید صورتش با نام «پانتومیم سفید» شناخته می‌شد. شخصیت «پیرو»ی او یک آدم شاعر مسلک بود که با حرکات آکروباتیک در ملودرام و صحنه‌آرایی باشکوه پانتومیم قرن نوزده آفریده شد. در ادامه کار او، بازیگران دیگری سنت دلقک‌های چهره سفید را ادامه دادند. درسال 1923 هنرمند دیگری با نام «ژاک کوپر» مدرسه‌ای برای آموزش پانتومیم افتتاح کرد. یکی از شاگردان او «اتین دکرو» بود که تحقیقات بسیاری در این زمینه انجام داد و شاگردان متعددی همچون «ژان لویی بار»، «مارسل مارسو» و «ژاک لوکوک» را پرورش داد؛ هنرمندانی که با خلق سبک و روشی نو به ارتقای سطح جهانی پانتومیم یاری رساندند. به دلیل حضور این هنرمندان خلاق تا اواسط قرن بیستم پاریس مهد هنر پانتومیم بود.

 

نظرات شما

 
نظر شما با موفقیت ثبت گردید .

نظر شما

تبلیغات

سخن هفته

یکشنبه, 20 مهر 1393
از کدام حافظ سخن می‌گوییم؟

شاپور پساوند در یادداشتی به مناسبت روزبزرگداشت حافظ که با عنوان «تاثیر حافظ بر جامعه و فرهنگ ایرانی و غیر ایرانی» در اختیار بخش ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران قرار داده است، نوشته است: «نخست ببینیم از کدام حافظ سخن می گوییم. حافظ عاشق، رند، نظرباز، عارف، صوفی، بی دین، کافر یا حافظ جامعه شناس، فیلسوف ، خداشناس و ... من می خواهم از حافظی سخن بگویم که شاید بسیاری از این جامه ها را به تن کرده اما در هیچکدام نگنجیده است. این جا دیگر حافظ همان آینه ای است که پیروان هر طریق و فرقه ای جمال خویش را در او دیده اند و از خویشش می دانند مانا یوسفی که هرکس به قدر همت خود از چشمه ی معرفتش نوشیده است. جمال یوسف آمد خمی از می/ به قدر خود نصیبی هرکس از وی «جامی» و اما نقش حافظ نه تنها بر ادبیات که بر همه‌ی ابعاد زندگی مردم پیداست. تا آن جا که به علت گستره اندیشه و عمق جهان بینی و نگاه حقیقت بین او که جوینده بهترین‌های هر فلسفه و شریعتی است سبب شده پیروان بیشتر اقوام هر کدام او را به نوعی پیامبر دوم خویش بدانند. پررنگ ترین نقش خواجه به جدا کردن شعر از دربار بازمی‌گردد. حافظ در اوج استبداد سیاسی و خفقان اندیشگانی گروهی از شارحان دروغین شریعت که اندیشه‌های فسیل شده‌ی خود را معیار خرد جمعی و بهشت دنیا و آخرت خلق الله می دانستند و قرآن را دام تزویر کرده بودند.

ادامه مطلب
#fc3424 #5835a1 #1975f2 #b487c5 #af8cb4 #3ac3c6